human touch

ÒÝÐ ÍÀÌÀÉÃ ÑÎÍÃÎÑÎÍ Also she treated me kind, really kind

Áè 9 –ð àíãèä îðäîã íàìðàà øèíý ñóðãóóëüä øèëæèí îðñîí þì. Òýð ºäºð ñîíãîñîí ãàäààä õýëýýð íü õ¿¿õä¿¿äèéã ãðóïï áîëãîí õóâààðèëæ áèëýý. Áè ãðóïïèéíõýý îõèäûã àæèãëàæ áàéõäàà “Ìàíàé ãðóïïèéíõíýýñ ýíý îõèí ë öàðàéãààðàà õàìãèéí ãàéã¿é íü þì áàéíà” ãýæ íýã îõèíû òóõàé áîäîæ áàéñàí. Ãýõäýý òýð ¿åä ýíý îõèí ìèíèé äîòíûíàéç áîëíî ãýæ ÿàæ ìýäýõ áèëýý.

 Ýíý îõèí òîîíû òºðëèéí õè÷ýýë¿¿ääýý ìàíàé àíãèéíõíààñ õàìãèéí ñàéí íü áàéñàí áîëîõîîð íèéòýýðýý øàõóó ò¿¿íýýñ õóóëäàã áàéñàí.

Øèíý õè÷ýýëèéí æèë ýõýëæ ñóóäàë õóâààðëèõàä òýð ÿã ìèíèé óðä ñóóâ. Íýã ºäºð àðàãøàà õàðààä “Õ¿¿å ýíä ñóó÷èõ, ýíä ñóó÷èõ” ãýæ áàéíà. Áàñ: “Õýðýëäýæ òàíèëöñàí õ¿ì¿¿ñ ñàéí íàéç áîëäîã ãýæ ¿íýí þì áàéíà ëýý. Ìèíèé äóðã¿é õ¿¿õä¿¿äòýé íèéëäýã áàéñàí áîëîõîîð áè àíõ Õîíãîðîîä èõ äóðã¿é áàéñàí ÷ îäîî ñàéí íàéç áîë÷èõñîí áàéíà” ãýýä ë ÿðèà äýëãýæ áàéñàí þì. Òýð ýíý àíãèä Õîíãîðîî ãýäýã ñàéí íàéçòàéãàà õàìò øèëæèí èðñýí þì ë äàà. Òýð íàìàéã õàæóóäàà ñóóëãàõ ãýýä: “×è ýíä ñóó÷èõ” ãýõýýð íü áè è÷èìõèé áàéñíûã õýëýõ ¿¿, äýýðýýñ íü ò¿¿íòýé õàìò íýã îõèí ñóóäàã áîëîõîîð áóöààä ë áàéðàíäàà ñóó÷èõëàà.

 Õàæóóä íü ñóóäàã îõèí ò¿¿íä òààëàãäàõã¿é áàéñàí þì áàéëã¿é, íàäàä ÷ óã íü ìèíèé õàæóóä ñóóäàã îõèí òèéì òààòàé ñàíàãäàõã¿é áàéñàí þì. Ó÷èð íü òýð õýä õýäýí óäàà ó÷èð ç¿ãã¿é ë ãýíýò ìèíèé ãàðûã ìóøãèæ, áàñ ÷èìõñýí þì.

ªäºð õîíîã ºíãºðñººð ë áàéëàà. Áèä æèðèéí ë õàðüöààòàé íýã àíãèéí õ¿¿õä¿¿ä áàéâ. Áè ººðèéí èòãýæ áèøèðäýã ç¿éëèéõíýý òóõàé õýäýí íîì àâ÷èð÷ àíãèéíõàíäàà óíøóóëàõ ãýæ ºã÷ áàéñàí þì. Òýäíèé äîòðîîñ îäîî ìèíèé íàéç Ýýãèé íýã íîìûã èõ ë àíõààðàë õàíäóóëàí óíøèæ ñóóãàà õàðàãäàæ áèëýý. Íýãýí óäàà ñóðãóóëü äýýð ãàäààä õ¿í èðýí òàìõèíû õîðûí òóõàé ëåêö óíøñàí þì. Òàðæ ÿâàõäàà Ýýãèé íàäààñ “Óóãàíàà, ÿàæ õ¿í óóðàà äàðàõ âý? Áè äàðüÿ ãýæ áîääîã ÷ åðººñºº ÷àäàõã¿é þì” ãýæ ÷èí ñýòãýëýýñýý, çîâíèíãóéãààð àñóóñàí. Ò¿¿íèé äîòíû íàéç íü ìàíàé àíãèä áàéñàí áîëîõîîð áèä æèðèéí àíãèéí àíä áàéñààð 9-ð àíãèà ä¿¿ðãýñýí þì.

 10-ð àíãèä îðîîä 3 ñàð ºíãºðººä áàéòàë íýã ºã뺺 ãýíýò Ýýãèé ìèíèé ïàðòíû ºìíº ÿàðàí õ¿ð÷ èðýýä: “Õ¿¿å, áè áàñ ÷èíèé èòãýäýã ç¿éëä º÷èãäºð íýã õ¿íýýñ ñîíñîîä èòãý÷èõëýý. Õî¸óëàà õàìò ÿâæ áàéÿ” ãýñýí þì. Ýíý ºäðººñ ë áèä õî¸ðûí äóóñàøã¿é, ¿¿ðäèéí íºõºðëºë ýõýëñýí þì.

Áèä õî¸ð õàìòäàà íýã ãàçàð ðóó àëõàæ ÿâäàã áàéëàà. Ýíý ¿åä òýð íàìàéã ¿íýõýýð ãàéõàøðóóëäàã áàéâ. Á¿òýí æèë ãàðàí íýã àíãèä ñóðñàí áîëîâ÷ äîòíî áàéãààã¿é áîëîõîîð áè ò¿¿íèé äîòîîä åðòºíö, îíöãîé çàí ÷àíàð, ãàéõàëòàé ñàéõàí ñýòãýëèéã ñàéí ìýääýãã¿é áàéæýý. Ìèíèé ìýäýõýýð áóñàä èõýíõè îõèä ò¿¿í øèã áàéäàãã¿é þì. Àëõàæ áàéõ çàìûí òóðø ë òý𠺺ðèéí òóõàé, ÿìàð ÿìàð ç¿éë áîäîãäñîí òóõàéãàà íàäàä ÷èí ñýòãýëýýñýý ÿðüñààð ÿâäàã áàéâ. “Áè íàéç õºâã¿¿íòýé áîëîõûã õ¿ñýýä áàéõ þì. Äààí ÷ ìàíàé àíãèéí õºâã¿¿ä íàäàä òààëàãääàãã¿é” ãýõ ìýòýýð òýð ÿðüñààð,áè ñîíññîîð ÿâäàã áàéñàí. Ãýõäýý áè äîòðîî ìàø èõ ãàéõäàã áàéñàí. Ìèíèé õóâüä áîë äýíä¿¿ á¿ðýã è÷èìõèé áîëîõîîð èéì ç¿éëèéã áàéòóãàé, ¿¿íýýñ ÷ ýíãèéí, îéð çóóðûí ç¿éëèéíõýý òóõàé õ¿íä ÿðüæ ÷àääàãã¿é, òóéëûí è÷ìýýð ìýò ñàíàãääàã áàéñàí þì.

 Ò¿¿íèé õýëæ ÿðüæ áàéãàà ¿ã ºã¿¿ëáýð á¿ð, áàéãàà áàéäàë íü àðèóí öàãààõàí ñýòãýë, èòãýìòãèé ãýíýí öàéëãàí çàíã íü èëýðõèéëäýã áàéâ. Òèéì ÷ áîëîõîîð ìèíèé 10-ð àíãèéí ºäðèéí òýìäýãëýëä “Òýð ÿìàð ñàéõàí ñýòãýëòýé îõèí áý” ãýñýí ¿ãñ áàéí áàéí äóðàéòàë áè÷èãäñàí õàðàãääàã. Íàéç ìààíü ñàéõàí ñýòãýëòýé òºäèéã¿é óõààëàã, ñýðãýëýí, ñóðëàãà ñàéòàé, øààðäëàãàòàé ¿åä ººðèé㺺 ãàéõìààð äàé÷èëæ ÷àääàã õºäºëìºð÷ çàíòàé, áàñ ãî¸ îõèí. Õºâã¿¿ä, çàëóóñûí õàðö ò¿¿í äýýð òóñàõã¿é áàéõ íü öººõºíñºí.“ßàæ çàëõóó çàíãààñàà ñàëàõ âý,? Íàäàä çºâ뺺÷. Áè ãýðýý öýâýðëýå ãýæ èõ áîäñîí ÷ çàëõóó õ¿ðýýä õýä õîíîã öýâýðëýñýíã¿é” ãýõ ìýòýýð òý𠺺ðèéí çàí ÷àíàðûí òºëºâøèëä èõýä àíõààðàí, ñàíàà çîâæ ÿðüäàã áàéâ. Íàéçàðõàã, íàéðñàã çàíãààðàà õýäèéí ã¿éæ èðýýä ãàðààñ õºòºë÷èõñºí ÿâæ áàéäàãñàí.

Ìàíàé àíãèéí îõèä íýã óäàà ýëäýâ ç¿éëèéí òóõàé ÿðèëöàæ áàéãààä “Óóãàíàà, íàéç õºâã¿¿íòýé þó? ãýæ àñóóõàä Ýýãèé ìèíèé ºìíººñ “Íàéçòàé” ãýæ õàðèóëñàí. Óã íü áè íàéçã¿é áàéñàí ë äàà. Ýýãèé ë ýíý ìýòýýð íàäàä þóõàí õýýõýí äýýð ÷ òóñëàõ ãýæ õè÷ýýäýã áàéñàí þì.

 10-ð àíãèà òºãñºõ îéðòîæ, øàëãàëò ºãºõ äºõººä áàéñàí 6-ð ñàðûí 1-íä ìèíèé íàéç íàäòàé ë àäèë îðëîãîã¿é õ¿¿õýä ìºðò뺺 çóðàã õàé÷ëàí íààæ, ººðèéí ãàðààð õè÷ýýíã¿éëýí õèéñýí èë çàõèäàë áîëîí íàáîð áàðü÷èõààä ìàíàé ãàäàà çîãñîæ áàéñàí. Áàñ ãåðìàí õýëíèéõýý øàëãàëòàíä ñàéí áýëòãý ãýýä íýëýýä õýäýí õóóäàñ ç¿éë íîìíîîñ áè÷èæ àâñíàà ºâ÷èð÷ ºã÷ áàéñàí.Îþóòàí áîëñîí õîéíî ÷ áèäíèé íàéçûí õîëáîî ¿ðãýëæèëñýí. Íàìàéã ýìíýëýãò õýä õîíîã õýâòýõýä ÷ íàéç ìààíü ìºí㺠îëîîä ë ýðãýæ òîéð÷, òºðñºí ºäºð áîëîõîä ÷ áýëýã áýëòãýýä ë ºã÷ áàéñàí. Äýýä ñóðãóóëèà òºãñººä õîíõíû áàÿðàà õèéæ áàéõàä õ¿ð÷ èðýýä ë öýöãèéí áàãëàà áàðüæ áàéñàí.“Ìàíàé äîîä äàâõàðò íýã íàñòàé ýìýý áàéäàã. Áè ò¿¿íèéã èõ ºðºâ人ä áàéíà…” ãýæ òýð íýã óäàà õýëñýí þì. Áè ò¿¿íä áàéäàã á¿õ äàâóó òàë, ÷àíàðóóäààñ íü ýíý ºðºâ÷ íèíæèí ñýòãýëä íü ë õàìãààñ äóðòàé.

Ýýãèé äýýä ñóðãóóëèà òºãñºõ ãýæ áàéñàí þì. Õàâàð áîëæ ò¿¿íèé òºðñºí ºäºð ÷ õýçýý ìºäã¿é áîëîõ ãýæ áàéëàà. Íýã óäàà òýð íàìàéã Òàñãàíû îâîîíû òýíä õ¿ðýýä èð ãýæ óòàñäñàí. Áèä õî¸ðûí ãýðèéí äóíä õàâüä áàéäàã áîëîõîîð ë òýð. Ñýð¿¿õýí òýð íýã ºäºð ò¿¿í äýýð î÷èõîä òýðýýð ¿çýñýãýëýíòýé îõèí õàðàãäàæ áàéñàí.

 Íààø öààø àëõàæ, áàãà çýðýã áîäëîãîøèðñîí ò¿¿íèéã õàðàõàä ìèíèé òºëºº ãýñýí, íàìàéã õàéðëàí ºðºâäñºí ñýòãýë ìýäðýãäñýí. Áè ò¿¿íèé ýíý ä¿ð òºðõèéã îëîí óäàà ýðãýí ñàíæ áàéñàí þì. “×è 5 ñàðûí 23-íä ªð㺺ãèéí óðä òàëûí óñàí îðãèëóóðûí òýíä õ¿ðýýä èðýýðýé” ãýæ íàäàä õýëñýí. Òýð òºðñºí ºäðººðºº íàìàéã ãýðòýý àâàà÷èõ ãýæ áàéãàà, òýãýõäýý íàäààð áýëýã áýëä¿¿ëýõã¿é ãýæ ë èíãýæ õóóð÷ àâàà÷èõ ãýæ áàéíà ãýäýã íü íýëýýä õýäýí æèë íàéçàëæ, ààø çàíã íü àðâàí õóðóó øèãýý ìýääýã áîëñîí ìèíèé õóâüä òîäîðõîé áàéñàí. Íàìàéã î÷ñîíû äàðàà òýð “Äýýä ñóðãóóëèà îíö òºãññºí ãýæ ýýæ øèðýý áýëäýæ ºãñºí þì” ãýæ õýëýõäýý áàñ ë òºðñºí ºä𺺠íóóæ áàéñàí.Áè õýçýý íýãýí öàãò ò¿¿íèé òºðñºí ºäðººð ìàø ãî¸ áýëýã ºãºõ ¿å èðýõ áàéëã¿é äýý.

Ò¿¿íèéã õ¿¿õýä ãàðãà÷èõààä áàéõàä íü ýðãýæ î÷èõäîî óéëàõ ãýýä áàéñàí. Ñàÿõàí ë áèä õ¿¿õýä áàéñíàà, õ¿¿õýä çàíòàé íàéçûãàà , òýãýýä îäîî õ¿¿õýäòýé áîë÷èõñîí áàéãààã íü áîäîõîîð, àìüäðàëûí æàì ãýäýã ÿàæ ÷ áîëîìã¿é ÷ þì øèã, ãóíèãòàé ìýäðýìæ òºðæ, òýð ºäºðæèí òààòàéõàí ÷ þì øèã, ãóíèãòàéõàí ÷ þì øèã áîäîëä àâòàí ÿâàõäàà: “ Áè íàéçäàà ÿìàð ñàéí þì áý” ãýæ áîäîæ áèëýý.

 Áè òýð ñóðãóóëüä 2 æèë ñóðàõäàà íýã ¿íýò ýðäýíý îëñîí íü ìèíèé íàéç þì. Áèäíèé õàðüöàà çóóí õóâü òºãñ áàéñàí áàñ áàéãàà ãýæ õýëýõã¿é. Áàñ ñóë òàëã¿é õ¿í ãýæ áàéõã¿é áîëîõîîð áè íàéçèéãàà òºãñ òºãºëäºð ãýæ ÷ õýëýõã¿é. Ãýâ÷ õ¿íèéã ýä õºðºí㺺ð íü ÷ þìóó öàðàé ç¿ñ, àæèë òºð뺺ð íü ÿëãàæ ¿çíý ãýñýí îéëãîëò íàéçûí ìààíü ñýòãýõ¿éä áàéäàãã¿é þì. Òýãýýä õàìãèéí ãîë íü ò¿¿íä õ¿íëýã ýíýðýíã¿é ÷àíàð áèé. Ýíý ë õàìãààñ ÷óõàë áºãººä õ¿íä áàéõ ¸ñòîé ñàéí ÷àíàðóóäààñ õàìãèéí ñàéí íü ãýäýãò áè áàò èòãýäýã þì. 

Íàéç Á. Ýíõ-Àìãàëàíäàà